Nachtzweten. Wat probeert je lichaam je te vertellen?

Je wordt wakker en voelt direct dat het weer zover is. Je nek is vochtig, je pyjama plakt aan je lichaam en het dekbed voelt ineens veel te warm. Misschien schop je het van je af, draai je je nog een keer om en hoop je snel weer in slaap te vallen. Maar vaak lukt dat niet. Je bent wakker, klaarwakker.

De volgende ochtend sleep je jezelf uit bed en vraag je je af wat er aan de hand is.

"Ben ik al in de overgang?" Dat is vaak de eerste gedachte. En hoewel nachtzweten inderdaad een veelvoorkomende overgangsklacht is, zie ik in mijn praktijk ook regelmatig vrouwen die nog geen 30 jaar oud zijn, een regelmatige cyclus hebben en toch wakker worden van warmte, zweten of een opgejaagd gevoel. Dat maakt nachtzweten interessant.

Want wat als het niet alleen een klacht is, maar ook een boodschap van je lichaam?

Je lichaam praat de hele dag tegen je

Niet letterlijk natuurlijk, maar klachten zijn vaak signalen waarmee je lichaam probeert duidelijk te maken dat het harder moet werken om balans te behouden.

Vermoeidheid, hoofdpijn, stemmingswisselingen, cravings, slecht slapen en ook nachtzweten ontstaan zelden zomaar. Ze vertellen iets over wat er achter de schermen gebeurt. Nachtzweten is daar een mooi voorbeeld van.

Veel vrouwen denken dat het simpelweg betekent dat ze het warm hebben. In werkelijkheid ligt het vaak een stuk genuanceerder.

Wat gebeurt er eigenlijk wanneer jij last hebt van nachtzweten?

In je hersenen bevindt zich een klein gebied dat voortdurend je lichaamstemperatuur bewaakt: de hypothalamus. Je kunt het zien als de thermostaat van je lichaam.

Normaal gesproken houdt deze thermostaat je temperatuur binnen een bepaalde bandbreedte zonder dat je daar iets van merkt. Hormonen hebben invloed op deze thermostaat. Wanneer hormonen gaan schommelen, kan die temperatuurregeling gevoeliger worden. Het gevolg? Een kleine stijging van de lichaamstemperatuur kan al voldoende zijn om een warmte-reactie uit te lokken. Je bloedvaten verwijden zich, je lichaam probeert af te koelen en je gaat zweten. Onderzoek van professor Robert Freedman laat zien dat vrouwen met opvliegers en nachtzweten gevoeliger reageren op minimale temperatuurveranderingen dan vrouwen zonder deze klachten. Je lichaam doet dus niet iets verkeerd. Het reageert juist extra alert.

Waarom gebeurt dit vaak vlak voor de menstruatie?

Veel vrouwen herkennen dat zij vooral in de dagen vóór hun menstruatie slechter slapen of vaker zwetend wakker worden. Dat is niet zo vreemd. Na de eisprong maakt het lichaam progesteron aan. Dit hormoon heeft een kalmerende werking op het zenuwstelsel en verhoogt tegelijkertijd de lichaamstemperatuur licht. Wanneer de menstruatie dichterbij komt, dalen zowel progesteron als oestrogeen. Voor sommige vrouwen verloopt die overgang vrijwel ongemerkt. Voor anderen voelt het alsof het lichaam plotseling gevoeliger wordt voor alles: emoties, stress, prikkels en temperatuurveranderingen. Nachtzweten vlak voor de menstruatie is daarom vaak een teken dat jouw lichaam reageert op de hormonale verschuivingen van dat moment.

En tijdens de overgang?

Tijdens de overgang gebeurt eigenlijk hetzelfde, maar dan op grotere schaal.

Veel vrouwen denken dat overgangsklachten ontstaan doordat oestrogeen simpelweg lager wordt. In werkelijkheid zijn het vaak de schommelingen die voor klachten zorgen.

De ene maand maakt het lichaam nog relatief veel hormonen aan, de volgende maand veel minder. Ondertussen worden eisprongen minder regelmatig en neemt de eigen progesteronproductie af. Voor het temperatuurcentrum in de hersenen ontstaat daardoor een steeds wisselend speelveld. Geen wonder dat veel vrouwen juist in deze periode last krijgen van nachtzweten, opvliegers en slaapproblemen.

Er is meer..

Als hormonen de enige oorzaak waren, zou iedere vrouw evenveel klachten hebben en dat is niet wat we zien. De ene vrouw merkt nauwelijks iets van de overgang, terwijl de andere vrouw meerdere keren per nacht, drijvend in het zweet, wakker wordt. Dat betekent dat er meer meespeelt.

In mijn praktijk zie ik vaak dat nachtzweten niet alleen iets vertelt over hormonen, maar ook over hoe belastbaar het lichaam op dat moment is.

Hoe zit het met stress?

Een lichaam dat voortdurend "aan" staat, reageert anders op hormonale veranderingen dan een lichaam dat voldoende herstelt. Stresshormonen zoals cortisol beïnvloeden je slaap, je bloedsuiker, je energieniveau en zelfs je gevoeligheid voor hormonale schommelingen. Veel vrouwen die last hebben van nachtzweten herkennen vaak ook:

• vroeg wakker worden

• piekeren

• vermoeid opstaan

• minder energie overdag

• sneller overprikkeld zijn

  
  

Soms is nachtzweten daarom niet alleen een hormoonverhaal, maar ook een herstelverhaal.

En wat heeft bloedsuiker hiermee te maken?

Meer dan veel mensen denken. Wanneer je bloedsuiker gedurende de nacht sterk daalt, ziet het lichaam dat als een noodsituatie. Om voldoende energie beschikbaar te maken worden stresshormonen vrijgemaakt. Dat kan leiden tot wakker worden, hartkloppingen, onrust en zweten. Juist vrouwen die druk zijn, maaltijden overslaan of onvoldoende eiwitten eten, blijken hier gevoeliger voor te zijn.

Wat kun je doen?

De eerste stap is misschien wel stoppen met denken dat nachtzweten "er gewoon bij hoort". Je lichaam geeft informatie. Daar mag je nieuwsgierig naar zijn. Ondersteun je lichaam met voldoende eiwitten, zorg voor stabiele maaltijden gedurende de dag, creëer ruimte voor herstel en kijk verder dan alleen je hormonen.

Want hoewel nachtzweten zich vaak 's nachts laat zien, ontstaat het verhaal meestal al veel eerder op de dag.

De vraag die ik mezelf altijd stel

Wanneer een vrouw bij mij komt met last van nachtzweten, ben ik vooral benieuwd waarom haar lichaam deze boodschap geeft. Want achter nachtzweten schuilt vaak een groter verhaal over hormonen, stress, voeding, slaap en energie.

En juist daar ligt meestal de sleutel naar meer rust, meer herstel en uiteindelijk ook betere nachten. De uitslag van de celgezondheidtest, darmtest en stresstest geeft meestal een bevestiging van hoe een vrouw zich voelt en zorgt voor erkenning en het gevoel niet 'gek' te zijn. Deze conclusie is vaak al een eerste stap richting herstel!